Aylar süren diplomatik temasların akabinde ABD ile İran ortasında varılan çerçeve mutabakat, Orta Doğu’da tansiyonu düşüren en değerli gelişmelerden biri oldu.
Tarafların karşılıklı askeri operasyonları durdurma ve Hürmüz Boğazı’nı tekrar memleketler arası deniz trafiğine açma konusunda uzlaşması, güç piyasalarında da anında tesirini gösterdi.
Anlaşmanın akabinde petrol fiyatları gerilerken, tankerlerin boğazdan geçiş yapmaya başladığı bildirildi.
TRUMP: “ANLAŞMA TAMAMLANDI”
ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran ile yürütülen müzakerelerin muvaffakiyetle sonuçlandığını duyurdu. Trump, “İran İslam Cumhuriyeti ile mutabakat artık tamamlandı” sözlerini kullanarak, Hürmüz Boğazı’nın yine açılacağını ve İran limanlarına yönelik ABD ablukasının kaldırılacağını açıkladı.
Trump, ikinci paylaşımında ise muahedenin bölgeye barış ve güvenlik getireceğini savundu. “Birçok lider İran’la barış yapmaya çalıştı lakin başarılı olamadı. Bölge başkanları birinci defa gerçek barışı sağlayabilecek bir ortak buldu” değerlendirmesinde bulundu.
Trump: İran ile mutabakat tamam, Hürmüz yine açılıyor
PAKİSTAN ARABULUCU ROLÜYLE ÖNE ÇIKTI
Trump’ın açıklamasından kısa müddet evvel, görüşmelerde arabuluculuk yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de tarafların muahedeye vardığını duyurdu. Şerif, mutabakatın sadece ABD ile İran ortasındaki tansiyonu değil, Lübnan dahil bölgedeki tüm cephelerde askeri operasyonların kalıcı olarak sona erdirilmesini hedeflediğini belirtti.
Taraflar ortasında hazırlanan mutabakat zaptının cuma günü İsviçre’de resmi olarak imzalanması planlanıyor.
ASKERİ OPERASYONLAR DURDURULUYOR
Anlaşmanın tüm detayları şimdi kamuoyuyla paylaşılmasa da İran Ulusal Güvenlik Yüksek Kurulu Sekreterliği’nden yapılan açıklamada, İran ve müttefiklerinin yer aldığı tüm cephelerde askeri faaliyetlerin pazartesi gecesinden itibaren kalıcı olarak sonlandırılacağı bildirildi.
Son haftalarda İsrail ile Hizbullah ortasında devam eden karşılıklı taarruzlar, müzakerelerdeki en kritik başlıklardan biri olarak öne çıkıyordu. İsrail ise mutabakata ait şimdi resmi bir açıklama yapmadı. Tel Aviv idaresi daha evvel ABD ile İran ortasındaki görüşmelerin tarafı olmadığını belirtmişti.
NÜKLEER PROGRAM İÇİN YENİ MÜZAKERE DÖNEMİ
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ateşkesin akabinde başlayacak 60 günlük süreçte yaptırımların kaldırılması ve İran’ın nükleer programı dahil daha kapsamlı bir muahedenin müzakere edileceğini açıkladı.
Kaynaklara nazaran, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve mevcut yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği, önümüzdeki görüşmelerin en kritik başlıklarından biri olacak.
Garibabadi, tarafların bu süreçte ekonomik kalkınma sistemleri ve bölgesel güvenlik bahislerini da ele alacağını tabir etti.
HÜRMÜZ BOĞAZI YİNE AÇILIYOR
Küresel petrol ve doğalgaz sevkiyatının en değerli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın yine açılması, mutabakatın en dikkat alımlı unsurları ortasında yer aldı.
Trump, boğazın cuma günü memleketler arası deniz trafiğine büsbütün açılacağını belirterek, “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol akmaya başlasın” tabirlerini kullandı.
Gemi takip bilgileri de boğazdaki hareketliliğin yine başladığını gösterdi. Tankerlerin ABD-İran mutabakatının akabinde Hürmüz Boğazı’ndan geçerek doğuya hakikat ilerlediği gözlemlendi.
PETROL FİYATLARI SERT GERİLEDİ
Anlaşmanın duyurulmasının akabinde güç piyasalarında dikkat cazibeli hareketlilik yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı süreçlerin birinci saatlerinde yüzde 4 gerilerken, ABD tipi ham petrol (WTI) yüzde 4,6’dan fazla bedel kaybetti.
Asya borsalarında ise yükseliş görüldü. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın tekrar açılmasının global güç arzına ait telaşları azaltarak piyasalarda rahatlama sağladığını belirtiyor.
GÖZLER İSVİÇRE’DEKİ İMZA TÖRENİNDE
ABD ile İran ortasında varılan mutabakatın resmiyet kazanması için gözler artık 19 Haziran’da İsviçre’de yapılacak imza merasimine çevrildi.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi halinde, bölgesel tansiyonun düşmesi, güç piyasalarındaki belirsizliğin azalması ve Hürmüz Boğazı’nda olağanlaşmanın hızlanması bekleniyor. Fakat İran’ın nükleer programına ait son kararın, önümüzdeki aylarda yapılacak kapsamlı müzakereler sonucunda netleşeceği söz ediliyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
Kaynak: Ensonhaber
