Viyana Üniversitesi ile ETH Zurich araştırmacılarının yürüttüğü yeni bir çalışma, Dünya’nın dönüş suratındaki değişimin son 3,6 milyon yılda eşi gibisi görülmemiş bir düzeye ulaştığını ortaya koydu. Araştırmacılara nazaran bu durumun gerisindeki en kıymetli neden, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle hızlanan buzul erimeleri.
Son 3,6 milyon yılda birinci sefer yaşanıyor
Bilim insanları, Dünya’nın dönüş suratının geçmişte de çeşitli nedenlerle değiştiğini fakat günümüzde yaşanan sürecin farklı olduğunu belirtiyor.
Araştırma kapsamında milyonlarca yıl öncesine ilişkin okyanus kayıtları incelendi ve günümüzdeki değişimin son 3,6 milyon yıllık periyotta görülen en güçlü değişimlerden biri olduğu sonucuna ulaşıldı.
Araştırmacılar, daha evvel de iklim şartlarına bağlı değişimler yaşandığını fakat bugünkü suratın geçmiş örneklerin önüne geçtiğini söz ediyor.
Eriyen buzullar Dünya’nın istikrarını değiştiriyor
Uzmanlara nazaran Grönland ve Antarktika’da eriyen buzullar, Dünya üzerindeki kütle dağılımını değiştiriyor.
Kutuplarda depolanan dev buz kütleleri eridikçe okyanuslara karışıyor ve su kütlesi ekvatora hakikat yayılıyor. Bunun sonucunda gezegenin dönüş dinamikleri de etkileniyor.
Bilim insanları bu durumu artistik buz patencisinin dönüş hareketine benzetiyor. Bir patenci kollarını açtığında dönüşü yavaşlıyor. Emsal formda kütlenin Dünya üzerinde farklı bölgelere yayılması da gezegenin dönüş suratını azaltıyor.
“1000 gigaton buz yer değiştirdi”
Araştırmanın muharrirlerinden ETH Zurich Uzay Jeodezisi Profesörü Benedikt Soja, yaşanan değişimin boyutunu çarpıcı bir örnekle anlattı.
Soja, gün uzunluğundaki değişimin ortaya çıkabilmesi için yaklaşık 1000 gigaton buzun kutuplardan okyanuslara taşınması gerektiğini söyledi.
Profesör Soja, “Bu ölçüdeki buzu New York’un üzerine yerleştirseydik, Everest Dağı’ndan daha yüksek, yaklaşık 10 kilometre yüksekliğinde dev bir buz küpü oluşurdu.” sözlerini kullandı.
Günler yavaş yavaş uzuyor
Araştırmaya nazaran iklim değişikliği nedeniyle Dünya’da bir günün müddeti her yüzyılda yaklaşık 1,33 milisaniye uzuyor.
Bu müddet insan hayatında fark edilemeyecek kadar küçük görünse de bilim insanları bunun gezegen ölçeğinde son derece değerli bir değişim olduğuna dikkat çekiyor.
Uzmanlar, Dünya’nın dönüşündeki bu yavaşlamanın gelecekte daha da bariz hale gelebileceğini belirtiyor.
Geçmişin izleri milyonlarca yıl öncesine uzanıyor
Araştırmacılar, Dünya’nın geçmişteki dönüş suratını anlayabilmek için bentik foraminifer ismi verilen mikroskobik deniz canlılarının fosilleşmiş kabuklarını inceledi.
Bu canlıların kabuklarında saklanan kimyasal bilgiler sayesinde milyonlarca yıl evvelki deniz düzeyleri ve iklim şartları hakkında bilgi elde edildi.
Araştırma takımı ayrıyeten özel olarak geliştirilen yapay zeka takviyeli bir algoritma kullanarak geçmiş periyotlardaki değişimleri günümüz bilgileriyle karşılaştırdı.
Sonuçlar, günümüzde yaşanan değişimin jeolojik ölçekte sıra dışı bir düzeye ulaştığını gösterdi.
Ay’ın tesirini bile geride bırakabilir
Bilim beşerlerine nazaran mevcut emisyon düzeyleri devam ederse iklim değişikliği yüzyılın sonuna kadar Dünya’nın dönüşünü etkileyen en kıymetli faktörlerden biri haline gelebilir.
Araştırmacılar, kimi senaryolarda bu tesirin Dünya’nın dönüşünü milyonlarca yıldır etkileyen Ay’ın kütle çekim tesirini bile geride bırakabileceğini belirtiyor.
Profesör Soja, geçmişte emsal bir durumun yaklaşık 2 milyon yıl evvel yaşandığını lakin bunun büsbütün doğal süreçlerin sonucu olduğunu tabir ederek, “O devirde fevkalâde şartların bir ortaya gelmesiyle emsal bir tablo oluşmuştu. Günümüzde ise insan faaliyetleri birebir etkiyi sadece bir yüzyıl içinde yaratıyor.” dedi.
GPS ve uzay teknolojileri etkilenebilir
Uzmanlar, milisaniyelik değişimlerin günlük ömürde hissedilmeyeceğini lakin çağdaş teknolojiler açısından büyük ehemmiyet taşıdığını vurguluyor.
GPS navigasyon sistemleri, uydular ve uzay araçlarının yönlendirilmesi üzere sistemler son derece hassas vakit ölçümlerine dayanıyor.
Soja, “Bir milisaniye kıymetsiz üzere görünebilir lakin GPS navigasyonu yahut uzay misyonları üzere ultra hassas sistemlerde kritik ehemmiyete sahiptir.” değerlendirmesinde bulundu.
“İnsanlık artık Dünya’nın dönüşünü etkiliyor”
Araştırmanın baş müellifi Mostafa Kiani Shahvandi ise ortaya çıkan sonuçların insan faaliyetlerinin gezegen üzerindeki tesirini gözler önüne serdiğini söyledi.
Bilim beşerlerine nazaran bugün yaşanan süreç sırf iklim değişikliğinin değil, tıpkı vakitte insanlığın Dünya’nın temel fizikî işleyişi üzerindeki tesirinin de bir göstergesi.
Benedikt Soja, araştırmanın en dikkat cazip sonucunu ise şu sözlerle özetledi:
“İnsanlığın gezegen üzerindeki tesiri artık o kadar büyük ki, Dünya’nın dönüş formunu bile değiştirebiliyor.”
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
Kaynak: Ensonhaber
